1.Sayfa / 2.Sayfa / 3.Sayfa /
Hakem Olayı : Sıffin Savaşı'nda bir sonuç alınamayınca taraflar, iki taraftan da seçilecek birer hakemin kararına başvurmayı gerekli gördü.
Hz. Ali'nin hakemi Ebu Musa el-Eş'ari, Muaviye'nin hakemi ise Amr İbn-ül As oldu.
Hakemler Muaviye'nin entrikası sonucu onu halife seçti.
Halkçılık : Bir milleti oluşturan çeşitli meslek ve toplumsal grupları içinde bulunduran insanların, halk tarafından halk içinde yönetilmesi.
Heraldik : Mühür bilimidir. Eski mühürleri inceler.
Hikayeci Tarih : Tarihi olayları neden-sonuç ilişkisi belirtmeden, belgelere dayandırmadan, efsanelere göre inceler. İlk temsilcisi Heredot'tur.
Haham Başı : Bir ülkedeki Yahudi topluluğunun dini başkadır.
Hak : Hukuk tarafından tanınan ve korunmasını isteme hususunda ferdin yetkili sayıldığı menfaattir.
Hakim ve Savcı Güvencesi : Hakim ve savcıların her türlü maddi ve manevi baskıdan uzak olarak yargılama görevini yerine getirmelerini sağlamaktır. Buna göre hakim ve savcılar görevlerinden alınamazlar, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekli edilemezler, aylık ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamazlar.
Hakimiyet-i Milliye : Ankara’da 10 Ocak 1920 yılında yayınlanmaya başlayan gazetedir. Milli Mücadele sürecinde, Milli Mücadele’nin amacı ve gerekçesi bizzat Atatürk’ün kendisi tarafından bu gazetedeki yazılarla iç ve dış kamuoyuna duyurulmuştur.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu : Hakim ve Savcıların tayin, terfi ve atamalarıyla ilgilenen bağımsız bir kurumdur.
Hal : Padişahın tahttan indirilmesi.
Halaskar Grubu : 1912’de ittihat ve Terakki Hükümetlerine karşı kurulmuş olan gizli örgütün adıdır.
Halef : Birinin ardından gelip, onun yerine geçen kimse.
Halife : Hz.Muhammedin ölümünden sonra var olan, devletin başına geçen ve devleti yöneten siyasi liderlere verilen isim.
Halk Oylaması : Devletin geleceği açısından önemli görülen bazı konular hakkında yapılacak uygulamaların kararının halk tarafından verilmesini sağlamak amacıyla yapılan halk oylamasıdır. (Örnek: 1982 Anayasasının halk oylamasıyla kabul edilmesi.).Referandum'da denilmektedir.
Hanedan : Monarşiyle yönetilen devletlerde devlet yöneticisi çıkarma ayrıcalığına sahip olan soylu aile.
Harbiyye Nezareti : Osmanlı Devletinde Savunma Bakanlığına verilen addır.
Haricilik : Hz.Ali ile Muaviye arasında yapılan sıffin savaşından sonra Halifenin belirlenmesinin Hakeme bırakılması sonucunda ortaya çıkan inanç mezheplerinden biridir. Hz.Ali ordusundaki bazı kimseler onu terkedip ordusundan ayrılmışlar ve Hz.Ali’ye isyan etmişlerdir. İşte bu sebeple isyan edenler karşı gelenler anlamına bunlara Hariciyye denmiştir. Bunlar daha sonra islam devletinin ileri gelenlerine suikast girişimlerinde bulunmuşlar ve Hz.Ali’yi şehit etmişlerdir.
Hariciye Nezareti : Osmanlı Devlet teşkilatında Dış İşleri Bakanlığına verilen addır.
Hatt-ı Hümayün : Osmanlı Padişahlarının bizzat kaleme aldıkları veya imzaladıkları belge veya emirlere verilen isimdir. (Örnek: Gülhane Hattı Hümayunu)
Hava Sahası : Bir devletin yalnız kendisinin kullanma hakkı olduğu,başka devletlerin ancak ilgili devletten izin alarak yararlanabileceği gökyüzü parçası.
Havas : Seçkinler tabakası, Okumuşlar, subaylar, mülkiye ve ve ilmiye sınıflarına mensup olanlar, taşrada ise toprağın tasarruf hakkını ellerinde bulunduran ayan ve eşraf zümresi.
Heyet-i Temsiliye Kurulu : Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararların uygulanması için oluşturulan kuruldur. Atatürk’ün başkanlığının yaptığı bu kurul T.B.M.M.’nin açılmasına kadar çok önemli görevler üstlenmiştir.
Heyet-i Vekiliye Kurulu : Bakanlar Kurulu
Hınçak Cemiyeti : Çan sesi anlamına gelen cemiyet 1887’de Ermeniler tarafından İsviçre’de kurulmuş, merkezi sonradan Londra’ya taşınmıştır. İstanbul’da da şubesi olan cemiyetin amacı; Doğu Anadolu’yu ele geçirerek, burasını Rus ve İran Ermeni bölgeleriyle de birleştirip, bağımsız bir Ermeni devleti kurmaktır.
Hiyanet-i Vatan-iye Kanunu : Milli Mücadele döneminde asker kaçaklarını, bozguncuları, isyancıları, casusları ve Milli Mücadele aleyhtarı faaliyetler içinde bulunanları cezalandırmak amacıyla 29 Nisan 1920 tarihinde T.B.M.M.’de kabul edilmiş olan kanundur.
Hicr-i Takvim : Başlangıç olarak Hicret’i (622) kabul eden ay yılına göre düzenlenmiş olan takvimdir. Osmanlı devleti döneminde ihtiyaçları karşılamadığından, mali işlerde Rumi Takvim’e geçilmiştir.
Hilafet Ordusu : Kuvayi Milliye birliklerini etkisiz hale getirmek amacıyla 18 Nisan 1920 tarihinde İngilizlerin de silah yardımıyla, İstanbul Hükümeti tarafından oluşturulan birliklerdir.
Hilal-i Ahmer : Osmanlı Devletinde “Kızılay” kurumuna verilen isim.
Hukuk : Toplumu düzenleyen ve devletin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütünü.
Hukuk Devleti : Devletin işleyişinde fert ve devlet ile fertler arası ilişkilerde tamamen hukuk kurallarının egemen olduğu hiç kimsenin hukuk dışı davranma ayrıcalığı olmadığı, herkesin hukuk kuralları önünde eşit olduğu ve her türlü anlaşmazlıkların hukuk çerçevesi içinde çözümlendiği devlet biçimidir.
Hükümet : Yürütme kuvvetini kullanan yani yasal çerçeveler içinde devlet çarkını işleten kurumun adıdır. Genel Seçimlerde en yüksek oyu alan Siyasi Parti Liderine Cumhurbaşkanı’nın hükümeti kurma görevini vermesiyle kuruluş süreci başlar. Parti Lideri (Başbakan) hükümet üyelerini (Bakanları) saptadıktan, sonra hükümet listesini Cumhurbaşkanı’na sunar. Cumhurbaşkanı’nın onayından sonra hükümet kurulur. T.B.M.M.’ne sunulan hükümet listesi yapılan oylama ile güvenoyu alırsa görevine devam eder.
Hürriyet ve İtilaf Cemiyeti : Meşrutiyet döneminde ittihat ve Terakki Partisine karşı kurulan Saltanat ve Hilafeti destekleyen partidir. Milli Mücadeleye karşı çıkmıştır. Anadolu’da zafer kazanıldıktan sonra ortadan kalkmıştır.
